بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
10
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
آنچه او خواست به او عطا كرد ؟ حضرت فرمود : بسبب امرى كه از ابليس بصدور آمد قبول كرد خداى تعالى آن چيز را از او ، گفتم : چه چيز از او صادر شد قربانت شوم ؟ حضرت گفت : دو ركعت نمازى كه در آسمان بجا آورد در چهار سال . قالَ گفت ابليس كه : فَبِما أَغْوَيْتَنِي پس قسم ميخورم كه بسبب آنچه مرا نوميد گردانيدى از رحمت خود ، بنا برين « اغوا » بمعنى نوميد ساختن است و ميشايد كه بمعنى خود كه گمراه كردنست باشد زيرا كه چون حق تعالى او را تكليف و امتحان بسجدهء آدم كرد و او به اختيار خود بواسطهء قياس باطلى كه ترتيب داده بود سجده ننمود بدين جهت گمراه گرديد پس علت غوايت و گمراهى او همان تكليف الهى و امتحان ربانى جلت عظمته شد ، پس گويا كه خداى تعالى او را اغوا كرد و ميتواند كه نسبت اغواء به حق سبحانه و تعالى بنا بر ظن فاسد او باشد كه خداى تعالى اغوا و اضلال خلق مىكند چنانچه مذهب شياطين الانس كه اشاعرهاند اينچنين است لَأَقْعُدَنَّ هر آينه بنشينم لَهُمْ براى گمراه ساختن بنى آدم صِراطَكَ الْمُسْتَقِيمَ بر سر راه تو كه آن راه راست است و انتظار ايشان ميكشم كه تا راهزنى ايشان كنم و نگذارم كه ايشان به آن راه حق روند . بنا بر اين ترجمه « صِراطَكَ الْمُسْتَقِيمَ » منصوب بنزع خافض خواهد بود اى على صراطك المستقيم . مشهور ميان مفسرين اينست كه مراد ازين طريق مستقيم دين اسلام است فى تفسير محمد بن مسعود العياشى عن أبى بصير عن أبى عبد اللَّه عليه السّلام قال : « الصراط الذى قال ابليس لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ الْمُسْتَقِيمَ هو على عليه السّلام » يعنى ابو بصير روايت كرده كه حضرت صادق عليه السلام فرمود : صراطى كه ابليس درين آيه گفته مراد از آن حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام است ، و حاصل معنى آيهء كريمه اينكه من بر سر راه راست كه ولايت و محبت مرتضى على عليه السّلام است مىنشينم تا نگذارم كه كسى به آن راه رود چنانچه با جمع كثيرى از امت محمدى صلوات اللَّه عليه و آله اين معامله را بوجود آورد و آنها را مانند خود در عذاب ابد